Ulubione danie Węgrów – historia lecza

Myślę, że nie ma człowieka, który nie lubiłby lecza. Dla nas Węgrów jest to ulubiona potrawa, w szczególności latem, przyrządzana w bograczu, taką wprost uwielbiamy najbardziej. Skąd pochodzi to danie, kiedy pojawiło się na Węgrzech, co sprawia, że jest takie wyjątkowe? Teraz i ty możesz się o tym dowiedzieć.

Leczo dla węgierskiej kuchni jest potrawą niemlże kultową. Pojawiło się już wiele koncepcji dotyczących jego historii, jednak większość z nich (nie wliczając autorytatywnych prac językoznawców Szilárda Tótha i Szabolcsa Szelpa) odbiega od moich oczekiwań. Jeśli bliżej przyjrzymy się tej potrawie z praktycznego punktu widzenia łatwo zuważyć, że za punkt wyjścia wystarczy przyjąć datę rozpowszechnienia się papryki i pomidora. Tak więc, to bardzo proste: jeśli nie ma ani pomidora ani papryki, nie ma też i lecza.

Jeśli chcemy określić konkretną datę pojawienia się tej potrawy, najpierw należałoby przeanalizować dostępność wszystkich składników. Zarówno papryka, jak i pomidor przybyły do nas z Ameryki, dlatego łatwo stwierdzić, iż przed Kolumbem (1492 r.) nie możemy mówić o leczu, którego jakkolwiek byśmy nie uwielbiali, z pewnością nie możemy uważać za starowęgierską strawę. Na pojawienie się go w kolejnych stuleciach także nie liczmy, gdyż zarówno papryka, jak i pomidor bardzo wolno stawały się składnikami najpierw sporadycznie, zaś później regularnie używanymi wśród szlachty, drobnej szlachty, mieszczan, a w końcu chłopstwa.

Zatem sproszkowana papryka stała się popularna już w XVIII wieku, surowa sto lat później, a od lat 70. XIX w. - dzięki bułgarskim ogrodnikom uprawiającym warzywa w inspektach - jej hodowla rozpowszechniła się na okolice miast. Na przełomie wieków na peryferiach prawie każdego większego miasta Bułgarzy uprawiali pomidory oraz paprykę, którą za ich przykładem zaczęto spożywać na surowo. Od jedzenia warzyw na surowo blisko już do ich gotowania, czemu służyć mógł przykład nie tylko Bułgarów, ale również wpływy kuchni bizantyjskiej, tureckiej i arabskiej.

W gospodarstwach miejskich niezbyt oddalonych od upraw pojawił się zwyczaj gotownia papryki, a sos, który powstawał w wyniku tego procesu wykorzystywany był też w kuchni chłopskiej. Niedługo później zaczęto do niego dodawać pomidory. Na początku XX wieku, kiedy uprawa tych warzyw zwiększyła się do takiego poziomu, że można było nimi handlować, powstała nowa potrawa, którą możemy nazwać leczem.

Samo słowo „leczo” wywodzi się z obszaru północnych Węgier (dzisiejszy komitat Nógrád), ludzie tam mieszkający określali nim połączenie papryki i pomidorów. W kraju największa liczba gospodarstw prowadzonych przez Bułgarów przypada na drugą połowę lat 20. XX stulecia. Wtedy też wykształciły się obszary słynne dziś tylko z uprawy papryki, a słowo „leczo” z gwary weszło do powszechnego użycia.

Międzynarodową sławę leczo zawdzięcza przemysłowi konserwowemu, który w latach 30. zaczął je produkować na wielką skalę i stało się bardzo popularnym produktem przeznaczonym na eksport. Potrawa ta po raz pierwszy pojawiła się w kuchni mieszczańskiej, jednak bardzo szybko wchłonięta została przez kuchnie regionalne, których wpływ miał kluczowe znaczenie dla ostatecznej formy lecza. Dziś można je podawać jako danie główne lub dodatek do niego ze sproszkowaną, czerwoną papryką. Swoją popularność zyskało dzięki prostocie, a duża ilość warzyw czyni je daniem idealnym na lato.

Autor: Sándor Csiki

Tłumaczenie: Marta Jurczak - e-magnes

Źródło: http://www.agraroldal.hu/lecso-tortenete.html

Dodaj komentarz

CAPTCHA
Przepisz kod z obrazka.