Japońskie święto dorosłości: pochodzenie, historia i teraźniejszość

Reklama

sob., 01/16/2021 - 15:25 -- MagdalenaL

Japońska Ceremonia Dorosłości jest kluczowym, jedynym w swoim rodzaju momentem w życiu młodego Japończyka. Seijin-shiki to uroczystość istotna dla rodzinnych więzów, do której przywiązywało się duże znaczenie od niepamiętnych czasów. Od jak dawna zaczęto świętować ten dzień w formie znanej współcześnie? W jaki sposób celebrowali tę okazję ludzie w dawnych czasach? W tym artykule opowiemy nie tylko o pochodzeniu czy historii tej ceremonii, ale równieć o jej dzisiejszym wyglądzie.

Ceremonia dorosłości dla chłopców niczym z serialu kostiumowego

W tym kontekście lepiej mówić o rytuale przejścia (Tsuka-girei) niż o Seijin-shiki (ceremonii dojrzałości). Od okresu Nara (710-794 r. n. e.) organizowano rytualne święto dla chłopców w wieku od 12 do 16 lat o nazwie Genpaku. Chłopcom układano wtedy włosy we fryzurę dla dorosłych oraz przebierano ich w ubrania dla dojrzałych mężczyzn. Po nadaniu chłopcu nowego imienia, zakładano mu tradycyjne nakrycie głowy. W erze Edo (1603-1868 r.) do pełnej ceremonii mogli przystąpić jedynie chłopcy z warwy arystokratycznej. Osoby z niższych sfer brali udział jedynie w uproszczonej wersji rytuału, polegającego na obcięciu grzywki. Uroczystość ta nosiła wtedy nie tylko nazwę Genpaku, lecz również Ka-kan czy Ui-koburi.

Mogi, czyli ceremonia dorosłości dla dziewczynek na dworze cesarskim

Dla dziewczynek w wieku 12-16 lat odbywała się ceremonia o nazwie Mogi. W jej trakcie dziewczynki nosiły starożytną spódnicę Mo, która sięgała im od pasa do ziemi. Z tego powodu pełna nazwa tego święta brzmi Mogi (裳着; 裳 - spódnica, 着 - nosić). Młode kobiety mogły wziąć udział w celebracji tylko jeśli zbliżał się termin ślubu lub mąż został już wybrany. W czasie rytuału dziewczynkom upinano rozpuszczone włosy tak, jak nosiły je wtedy dorosłe kobiety.

Oddzielne rytuały arystokratów? Tradycje gminu

Na razie przedstawiliśmy różnorodne zwyczaje klas wyższych, jednakże ludzie z niższych sfer również mieli swoje tradycje, chociaż różnią się one w zależności od regionu. Przykładowo, w ramach rytuału przejścia dorosłym można było stać się samodzielnie polując na jelenia lub przenosząc worki z ryżem. Jedną z wielu regionalnych odmian tego święta jest Bundoshi-iwai oraz Heko-iwai, czyli uroczystości dla trzynastolatków, w czasie których chłopcy otrzymują przepaskę na biodra, a dziewczynki bieliznę. Na dowód stania się dorosłym, chłopiec musiał zawiązać przepaskę otrzymaną od kobiety ze swojej rodziny.

Skąd pochodzi dzisiejsze Seijin-shiki?

W przeszłości w ceremonii brały udział osoby przed 20 rokiem życia. Zmiana wieku uczestników rytuału nastąpiła w konsekwencji wojen. W 1946 roku w mieście Warabi z prefektury Saitama odbyło się spotkanie wszystkich osób w wieku 20 lat, co zapoczątkowało festiwal Seinen. Tradycja ta rozprzestrzeniła się na cały kraj, aż w 1949 roku ustanowiono 15 stycznia jako Seijin-no-hi, czyli dzień dorosłości. Datę 15 stycznia wybrano ze względu na chęć odwzorowania tradycyjnego rytuału, który historycznie był przeprowadzany na początku roku w okolicach pełni księżyca. Opierano się wtedy na dawnym japońskim kalendarzu księżycowym, jednak w dzisiejszym kalendarzu 15 stycznia nie wypada w pełnię. Później, w 2000 roku wprowadzono ustawę Wesołego Poniedziałku (Happy Monday Law), zgodnie z którą Seijin-shiki ma się odbywać w drugi poniedziałek nowego roku kalendarzowego.

A dlaczego nie trzeci?

Ustawa Wesołego Poniedziałku ustanawia drugi poniedziałek stycznia świętem. Chociaż wcześniej ceremonia odbywała się 15 stycznia, dlaczego świętem nie ustanowiono trzeci poniedziałek stycznia? W końcu drugi poniedziałek miesiąca nigdy nie wypadnie 15 stycznia. Ta data jednak jest ustanowiona jako Dzień Prewencji i Wolontariuszy, który wprowadzono po wielkim trzęsieniu ziemi w Kobe z 1995 roku. W sytuacji gdyby 1 stycznia wypadł w sobotę, trzeci poniedziałek z rzędu wypada 17 stycznia, co sprawiłoby, że Seijin-shiki oraz Dzień Prewencji i Wolontariuszy by się pokrywały. By uniknąć tej ewentualności, święto dorosłości ustanowiono na drugi poniedziałek z rzędu.

Różnice między regionami

Seijin-no-hi, czyli japoński dzień dorosłości wprowadzony w rewizji Ustawy o świętach państwowych (innymi słowy ustawa Wesołego Poniedziałku) wypada w drugi poniedziałek stycznia, jednak władze lokalne niektórych miast nie organizują uroczystości w ten dzień. Jeden z powodów to podniesienie liczby osób biorących udział w ceremonii. Pomimo że procent uczestników różni się w zależności od danego samorządu terytorialnego, generalnie poziom uczestnictwo waha się w okolicach 50-70%. Dlatego samorządy podejmują różne działania by przyciągnąć młode osoby.

Popularne miejsca

Miasto Urayasu należące do prefektury Chiba zorganizowało ceremonię w popularnym parku rozrywki Tokio Disneyland. W 2016 roku odsetek uczestnictwa wyniósł tam 77.3%.

Sprzyjające okoliczności

Niektóre samorządy organizują ceremonię w marcu, kiedy trwają wiosenne wakacje dla studentów i łatwiej jest przyjechać do rodzinnych stron z innej prefektury. Pogoda również sprzyja wystąpieniu w kimonie. W 2016 roku w mieście Shibata (prefetura Niigata) ceremonia miała miejsce 15 marca.

Dobre warunki pogodowe

By uniknąć złej pogody, niektóre samorządy śnieżnych obszarów Japonii decydują się na zorganizowanie ceremonii w środku lata, gdy wracają ludzie rozłączeni ze swoimi rodzinnymi stronami. W prefekturze Akita w ponad 80% gmin dzień dorosłości odbywa się w sierpniu.

Dlaczego w kimonie?

Podczas Seijin-no-hi miasta są pełne dziewczęcych sylwetek ubranych w kimona. Wraz z niezwykle pięknym widokiem można się wtedy nacieszyć atmosferą święta. Jednakże dlaczego młode kobiety zakładają tradycyjne ubrania na tę okazję? Co zaskakujące, wielu Japończyków tego nie wie.

Kimono, czyli ubranie młodych arystokratek

W przypadku ubrań w stylu zachodnim, w zależności od okazji można się ubrać zarówno bardzo swobodnie, jak i bardzo formalnie. Z kimonami jest podobnie. Istnieje wiele rodzajów tradycyjnych japońskich strojów, które zakłada się na różne okazje, np. tomesode (eleganckie czarne kimono noszone przez zamężne kobiety), tsukesage (kimono, którego dekoracyjne wzory koncentrują się na materiale przy ramionach), homongi (pół-formalne kobiece kimono) czy furisode (kimono z długimi rękawami). Furisode jest również ubraniem formalnym dla niezamężnych młodych kobiet. Seijin-shiki to święto o ważne dla rodzinnych relacji oraz o wysokiej wadze. Z tego powodu wśród dziewcząt panuje tendencja do zakładania najbardziej eleganckich kimon furisode.

Kimono jako ochrona przed pechem

Dzisiaj furisode uważa się za strój przeznaczony dla młodych kobiet, jednakże w ubiegłych epokach ubierano w nie również dzieci. Uważano wtedy, że gest machania rękawem kimona ma działanie wypędzające złe duchy czy pecha. Furisode traktowano jako talizman i ubierano w nie dzieci, by chroniło je od chorób i nieszczęścia.

Autor: 
Magdalena Duch

Reklama