Czy one faktycznie istnieją w Japonii? Przedstawiam yōkai!

Reklama

śr., 03/17/2021 - 22:09 -- MagdalenaL

Spis treści 

  • Co nieco o istnieniu yōkaiów. 
  • Trzy rodzaje japońskich yōkaiów. 
  • Yōkaie, które nie są wrogo nastawione do ludzi. 
  • Yōkaie mające złe zamiary wobec ludzi. 
  • Legendy o ludziach, którzy zamienili się w yōkaie. 
  • Podsumowanie 

Co nieco o istnieniu yōkaiów. 

Słysząc słowo yōkai co przychodzi Państwu do głowy? Zapewne wiele osób będzie je kojarzyć z postaciami występującymi w japońskich serialach anime, takich jak Humanoidalny Potwór Bem (Humanoid Monster Bem, 妖怪人間ベム), czy Gegege no Kitarō (ゲゲゲの鬼太郎). Czym więc tak naprawdę są yōkaie, które nie są ani duchami, ani dziwną odmianą zwierząt?  

Yōkaie, powołując się na różne źródła na ich temat, to istoty czy też zjawiska, których istnienie wychodzi poza ludzkie zrozumienie, potwory lub widma. Mimo, że nie ma jednoznacznych dowodów ani dokumentacji na istnienie yōkaiów, to jest wielu ludzi, który stale kontynuują poważne badania na ich temat, między innymi w Instytucie Badań nad Kulturą czy w świecie folkloru.  

Trzy rodzaje japońskich yōkaiów. 

Tajemniczym i enigmatycznym istnieniem yōkaiów zainteresowałem się po raz pierwszy kilkadziesiąt lat temu. Będąc uczniem podstawówki raz na jakiś czas wypożyczałem książki z biblioteki. Raz, kiedy wypożyczyłem ich kilka, jedną była książka, taka obrazkowa, właśnie na temat yōkaiów. To dzięki tej książce zacząłem interesować się yōkaiami i zdałem sobie sprawę z ich istnienia.  

Przeczytałem wiele książek i opracowań na temat yōkaiów i doszedłem do wniosku, że można je podzielić na trzy główne rodzaje. Są to: boskie istoty wywodzące się z dawnych wierzeń, wyimaginowane yōkaie stworzone w celu edukowania i przestrzegania dzieci oraz wyjątkowe formy życiowe, występujące w prawdziwym życiu. W tym artykule skupię się na opisaniu tych rzeczywiście istniejących (czy może istniejących kiedyś) yōkaiów.  

Yōkaie, które nie są wrogo nastawione do ludzi. 

Yōkaie można podzielić także pod względem ich nastawienia do ludzi: na te, które nie mają złośliwych zamiarów oraz na te, które takowe mają. Niestety przyjmuje się, że nie istnieją yōkaie, tak jak w Gegege no Kitarō czy Yo-kai Watch, które dobrze się dogadują z ludźmi. Jeśli ze strony człowieka nie dojdzie do konfrontacji, jeśli człowiek nic nie zrobi, to yōkai także nie będą wrogo nastawione.  

Jednak istnieje wiele zeznań z pierwszej ręki, gdzie zamiast mieć złośliwe zamiary, yōkai przynoszą szczęście i przekazują ludziom przydatne informacje. Oto niektóre z yōkaiów, wobec których możemy być wdzięczni i które nie są wobec nas wrogo nastawione. O niektórych z nich mogli Państwo już wcześniej słyszeć.  

Zashikiwarashi (座敷童子) 

Jest wiele opowieści o rzeczywistych spotkaniach i bycia naocznym świadkiem pojawienia się tego yōkaia. W regionie Tōhoku w Japonii istnieją nawet domy gościnne, które oferują możliwość spotkania z Zashikiwarashi. Są to małe dzieci ubrane w kimono z włosami ściętymi na boba. Bywają psotne, ale przynoszą bogactwo rodzinie, w której domu się pojawią.  

Kudan (件) 

Kanji (czyli znak chińskiego pochodzenia) na Kudan (件) składa się ze znaków na człowieka (人) i krowę (牛). Yōkai ten ma ludzką twarz, resztę ciała zaś krowią. Przychodzi na świat będąc narodzonym przez krowę i wkrótce po tym, jak wygłosi przepowiednię w ludzkim języku, umiera w przeciągu kilku dni. Najczęściej wróżby przepowiadały nadejście złych wydarzeń i zawsze się sprawdzały, ale dzięki nim ludzie mogli się zawczasu przygotować. 

Azukiarai ( 小豆洗い) 

Jest to yōkai o małej budowie i długim języku, który podobno pojawia się w regionie Tōhoku i niektórych częściach Kiusiu. W Kiusiu legenda głosi, że zjada on ludzi, jednak odgłosy, które mogłyby to przywodzić na myśl, są jedynie dźwiękami mycia fasoli azuki przez tego yōkaia. Zaś spisana legenda z regionu Tōhoku głosi, jakoby yōkai ten pojawiał się, gdy biedny rolnik wita w swoim domu pannę młodą. Przekazuje on wtedy parze młodej miskę czerwonej fasoli.  

Bakkera (化葛篭) 

Yōkai ten, o wyglądzie zwykłego koszyka zrobionego z japońskiej maranty trzcinowej, często pojawia się w dawnych japońskich podaniach ludowych. Mówi się, że gdy koszyk zostanie otwarty przez podłą i chciwą osobę, wtedy Bakkera wyskakuje i wysysa z niej całą energię życiową. Jednak, gdy koszyk otworzy człowiek o dobrym sercu, wtedy to nie Bakkera wyskoczy z wnętrza, tylko zacznie się z niego wylewać złoto. 

Tengu ( 天狗) 

Tengu jest znany jako jeden z najstarszych i najbardziej znanych japońskich yōkai. Mówi się, że Tengu żyją głęboko w górach regionu Kansai i są powszechnie znane ze swoich niezwykle wysokich i długich nosów i czerwonych twarzy, a także z trzymania w dłoni tradycyjnego japońskiego wachlarza uchiwa. Istnieje słynna legenda, jakoby bóg wojny, Minamoto Yoshitsune, został nauczony sztuk walki przez Tengu w Kuramie, w Kyoto.  

Yōkaie mające złe zamiary wobec ludzi.  

Yōkaie są stworami z legend i folkloru, jednak często mówi się, że pojawiają się w górach, rzekach i innych zbiornikach wodnych. Niektórzy badacze yōkaiów są zdania, że dzieje się tak dlatego, ponieważ żyją one w harmonii z naturą. Japończycy zaś od dawien dawna wierzą, że przyroda jest zamieszkiwana przez bogów i duchy.  

Do tej pory pisałem o przyjaźnie nastawionych yōkaiach. Teraz jednak skupimy się na nieżyczliwych, wrogo nastawionych yōkaiach. W końcu, co by nie powiedzieć, ostatecznie tych drugich jest więcej. Tak więc przyjrzyjmy się niektórym z tych złośliwych yōkaiów.  

Kappa (河童) 

Myślę, że można spokojnie powiedzieć, że kappa jest najbardziej znanym w Japonii yōkaiem. Są to zielonkawe stworzenia z talerzem na czubku głowy i skorupą żółwia na plecach. Gdy woda w naczyniu na głowie wyschnie stają się słabe, tracą siły. Gdy jednak w naczyniu znajduję się woda są bardzo silnie i wciągają wtedy pod wodę dzieci i konie pływające w rzece i przez odbyt wysysają shirikodamę (尻子玉), mityczną kulkę pożądaną przez kappy.  

Jorōgumo (絡新婦) 

Jorōgumo to żeński yōkai o postaci pająka, znany z przeobrażania się w piękną kobiecą postać. Yōkai ten uwodził mężczyzn grając na biwie (japońskiej lutni), a następnie, po skonsumowaniu dorosłego związku, atakował swoje ofiary we śnie i je zjadał. Mówi się, że ten pająkowaty yōkai jest dwukrotnie większy od dorosłego mężczyzny oraz że posiada niesamowitą, nadludzką siłę. 

Rokurokubi (轆轤首) 

W dawnych dziełach i zuihitsu (“za pędzlem”, eseje, zapiski), yōkai ten występował pod dwoma postaciami: albo jako yōkai z rozciągającą się szyją lub z odłączaną głową, która potrafi unosić się w powietrzu. W obydwu przypadkach przypominał postać kobiety. Podobno atakował nocami ludzi rozciągając swoją długą szyję i zabijał wysysając z nich krew.  

Ittanmomen (一反木綿) 

Jest to yōkai, który stał się popularny po tym jak pojawił się w serii anime Gegege no Kitarō, o której pisałem na początku tego artykułu. Jest to cienki, płaski yōkai o powierzchni około 10 metrów, który występuje w regionie Kiusiu. Latając w powietrzu atakuje z zaskoczenia, owijając się ludziom wokół szyi i twarzy, dusząc ich na śmierć.  

Akaname (垢嘗)  

Akaname to yōkaie, które późną nocą, kiedy wszyscy już pójdą spać, wkradają się do mieszkań i zlizują brud z łazienek i wanien. Mówi się, że czają się w lasach i górach oraz w starych, zniszczonych domach. Nie stanowią zagrożenia ani nie atakują ludzi bezpośrednio, jednak ich niezrozumiałe zachowanie i ogólnie pojęte “dziwactwo” skłaniają ku myśleniu, że nie mają one dobrych zamiarów.  

Legendy o ludziach, którzy zamienili się w yōkaie. 

Uważa się, że niektóre ze stworów, uznawanych obecnie za yōkaie, pierwotnie były ludźmi. W takich przypadkach zbierane są artekfakty i spisywane są życiorysy, które są uważane za bardzo wiarygodne dowody. Poniżej znajdują się przykłady legend o istotach ludzkich, które stały się yōkaiami.  

Ameonna (雨女) 

Według starej przypowieści, pewnego deszczowego dnia dziecko pewnej kobiety zostało porwane przez Bogów. Kobieta ta szukała swojego dziecka dniami i nocami, jednak po wielu miesiącach bezowocnych poszukiwań zmarła z chłodu na deszczu. Od tego czasu mówi się, że podczas deszczowego dnia przed płaczącym dzieckiem ukaże się postać niosąca duży worek i porwie je. Tą postacią jest właśnie Ameonna.  

Ningyo (人魚) 

Jedną z najbardziej znanych historii o ningyo w Japonii jest opowieść o legendarnej kapłance zwanej Yaobikuni. Była ona córką rybaka, któremu udało się kiedyś złowić ningyo. Po tym jak usłyszała, że zjedzenie mięsa ningyo zapewni jej nieśmiertelność, to też uczyniła. W rezultacie dożyła 800 lat zamieniwszy się w yōkaia.  

Podsumowanie 

Pozwoliłem sobie napisać na temat yōkaiów, które być może nadal po dzień dzisiejszy istnieją w Japonii. Podzieliłem je na trzy kategorie: te, które nie są wrogo nastawione do ludzi, te, które mają niecne intencje wobec ludzi oraz legendy o ludziach, którzy zamienili się w yōkaie. Czy są jakieś yōkaie, o których słyszałeś lub o których już wiedziałeś? 

Nie ma wiarygodnej literatury ani niezaprzeczalnych dowodów na istnienie yōkaiów. Naukowcy także zaprzeczają ich egzystencji. Jednakże pojawienie się yōkaiów jest nagłe i chwilowe, dlatego ciężko o niezbite dowody z epok, kiedy nie było aparatów czy telefonów komórkowych.  

Istnieje wiele świadectw, ale co Państwo myślą na ten temat?  

Autor: 
天野史郎 (Amano Shirō), tłum: Wiktoria Piontek 

Reklama