Maski i ich znaczenie w kulturze Afryki

Reklama

czw., 11/12/2020 - 14:56 -- MagdalenaL

Nakładanie masek na twarz od lat wiązało się z magicznymi, tajemniczymi rytuałami, prowadzonymi przez szamanów i inne osoby posiadające zdolności do komunikowania się ze zmarłymi w różnych krajach Afryki. Zastosowanie masek w kulturze plemiennej ma ogromne znaczenie aż do dziś – wciąż pełnią ważną funkcję podczas tradycyjnych rytuałów i ceremonii. W XXI wieku obrzędy, w których główną funkcję spełniają plemienne maski, stały się także wabikiem na turystów. Oto najciekawsze tradycje i wydarzenia związane z maskami w różnych regionach Afryki.

Tradycyjne afrykańskie maski tworzono z drewna, korka i płótna. W niektórych krajach Afryki można spotkać się z maskami z gliny, ceramiki i różnych tkanin. Obowiązywała główna zasada – przedmioty muszą być silnie ekspresyjne, przedstawiać często skrajne emocje. Od lat szczególnie ważny jest ich kształt. Maski przedstawiające zwierzęta lub cechy charakterystyczne danego gatunku, podczas rytuału mają połączyć noszącego maskę z danym stworzeniem. Przykładowo, osoba zakładająca maskę z wizerunkiem antylopy lub z jej rogami, ma prosić o zapewnienie członkom swojego plemienia urodzaju i obfitych plonów. Niektóre maski wyszczególniają konkretne części twarzy człowieka, co również posiada głęboką symbolikę – wypukłe czoło oznacza mądrość, duży podbródek siłę, a półotwarte oczy symbolizuj spokój. Tworzenie masek w Afryce jest niesamowicie ważne – osoba trudniąca się tym rzemiosłem jest bardzo poważana w społeczeństwie ze względu na zdolność komunikowania się z duchami.

Maski wykorzystywano głównie podczas rytuałów i ważnych ceremonii. Pomagały porozumieć się z duchami zmarłych przodków oraz przenieść się do ich świata. Stanowiły pewnego rodzaju łącznik między dwoma światami – duchowym i ziemskim. Tradycyjne rytuały są do dziś niezwykle ważne dla mieszkańców afrykańskich krajów. W niektórych z nich obrzędy związane z maskami nie są dostępne dla innych uczestników niż mieszkańców wioski. Inne kraje chętnie zapraszają podróżników na swoje ceremonie. Wiąże się to często z organizowaniem specjalnych festiwalów, które dziś nie tylko spełniają funkcję kultywowania tradycji, ale również promują dany kraj i plemię.

W Burkina Faso niezwykłą popularność zdobył Festiwal Masek Vodoo. Afryka Zachodnia słynie z głęboko zakorzenionej wiary w bóstwa animistyczne. To właśnie w tym rejonie Afryki, według tradycji zarówno flora, jak i fauna posiadają niezwykłe nadprzyrodzone moce. Festiwal Masek w Burkina Faso to wyjątkowa ceremonia, która ma przybliżyć człowieka do bóstw. Mieszkańcy kraju wierzą, że osoby zakładające maski i kolorowe przebrania nabierają niezwykłych mocy, a swoim energicznym tańcem i śpiewem emanują energią danego bóstwa. Niewątpliwie jest to najważniejsze wydarzenie dla mieszkańców wielu wsi i miast w Burkina Faso. Podczas wydarzenia zostają pobłogosławieni, mogą również wymodlić u bóstw urodzaj i dobrobyt. Podobne ceremonie odbywają się w innych krajach Afryki Zachodniej – w Beninie i Togo.


Festiwal Masek w Burkina Faso (fot. Jacob Balzani Loov/Al Jazeera)

Na całym świecie organizowane są ciekawe wydarzenia karnawałowe. Gwinea-Bissau to kraj, w którym ciekawe tradycje karnawałowe są wciąż kultywowane. Karnawał występuje tu w formie marszu – tancerze przedstawiający różne grupy etniczne prezentują swoje stroje, a ich najbardziej charakterystyczną częścią są wielkie maski o różnej symbolice. Często przedstawiają one karykatury polityków i ozdobione są satyrycznymi napisami. Symbolika jest bardzo szeroka i dotyka wielu problemów mieszkańców Gwinei-Bissau. Marszu towarzyszy energiczny taniec rytualny i muzyka plemienna. Na sam koniec karnawału, jury wybiera najlepiej prezentująca się grupę etniczną.

Afrykańskie maski symbolizują duchy, bóstwa i wykorzystywane są do najważniejszych ceremonii plemiennych. Mają połączyć świat żywych i umarłych i pomóc w komunikacji ze światem pozaziemskim. W wielu krajach Afryki ich tradycja jest bardzo silna. Tworzenie masek jest zobowiązującym zajęciem, a uroczyste ceremonie odrywają szczególną rolę. To niesamowite, że w XXI wieku wciąż możemy wziąć udział w tradycyjnych plemiennych uroczystościach i zobaczyć jak wygląda kult maski.

Autor: 
Natalia Szafraniec

Reklama